Mes konfuzionit të jashtëzakonshëm që rrethon sulmet amerikane ndaj Venezuelës, kapjen e presidentit Nicolás Maduro dhe njoftimin e Donald Trump se SHBA do ta “drejtojë” vendin dhe do të “rimarrë naftën”, një gjë është e qartë: këto veprime vendosin një precedent vërtet tronditës. SHBA ka një histori të zymtë ndërhyrjesh, pushtimesh dhe okupimesh në rajon, por orët e para të së shtunës shënuan sulmin e parë të madh ushtarak amerikan në tokë të Amerikës së Jugut. “Dominimi amerikan në hemisferën perëndimore nuk do të vihet më kurrë në dyshim,” deklaroi zoti Trump. Vendimi për të sulmuar në mënyrë të njëanshme një shtet tjetër dhe për të rrëmbyer udhëheqësin e tij – vetëm pak ditë pasi ai kishte kërkuar publikisht një rrugë daljeje – ka pasoja edhe më të gjera. Duhet të na alarmojë të gjithëve.
Venezuelianët kanë duruar një regjim represiv, kleptokratik dhe jokompetent nën drejtimin e zotit Maduro, i cili besohet gjerësisht se ka vjedhur zgjedhjet e fundit. Tani ata përballen, në rastin më të mirë, me një pasiguri të thellë. Zoti Trump ka sugjeruar se zëvendësja e zotit Maduro, Delcy Rodríguez, do të ndjekë udhëzimet amerikane dhe ka përjashtuar lideren e opozitës së djathtë dhe fituesen e Çmimit Nobel, María Corina Machado, si një zëvendësim të besueshëm. Por zonja Rodríguez, tashmë presidente e përkohshme, deri tani ka mbajtur një qëndrim sfidues – dhe pjesë të tjera të regjimit të “prerë në kokë” janë edhe më radikale.
Një njeri që erdhi në pushtet duke premtuar se do t’u jepte fund luftërave të huaja, tani thotë se “nuk ka frikë nga trupat në terren”. Riemërtimi i Departamentit të Mbrojtjes si Departamenti i Luftës ishte më shumë sesa teatër politik. Ai nuk e sheh superfuqinë botërore si një polic; po e shndërron atë në një shtet rebel. Ai beson se fuqia e SHBA-së i lejon të bëjë çfarë të dojë me kosto minimale: mjafton të shihen sulmet ndaj Nigerisë, ndaj objekteve bërthamore të Iranit dhe gjetkë. Ai premton se nafta venezueliane do të thotë se ky episod i fundit “nuk do të na kushtojë asnjë qindarkë”.
George W Bush pushtoi Irakun mbi bazën e një gënjeshtre. Por ky sulm i paligjshëm ndodhi pa asnjë rezolutë të OKB-së dhe pa miratim të Kongresit; demokratët as nuk u informuan dhe thonë se u mashtruan aktivisht në informimet zyrtare. Zoti Trump nuk kërkon t’i përkulë normat ndërkombëtare, por t’i shkatërrojë ato. Lëreni mënjanë mesazhin që kjo u dërgon Vladimir Putinit, Xi Jinpingut dhe të tjerëve, dhe pyesni veten se ku po shkon vetë SHBA-ja. Ndërsa bastisja raportohet se vrau 40 venezuelianë, përfshirë civilë, asnjë personel amerikan nuk humbi jetën. Ndjenja në rritje e pathyeshmërisë së zotit Trump me siguri do të inkurajojë aventurizma të tjera. Ai nuk ka përjashtuar veprime ushtarake lidhur me Groenlandën dhe i tha Fox News: “Diçka do të duhet të bëhet me Meksikën.”
Askush nuk e beson justifikimin se kjo ka të bëjë me drogën. Venezuela është vetëm një korridor i vogël për kokainën; zoti Trump së fundmi fali ish-presidentin e Hondurasit, Juan Orlando Hernández, për krime droge dhe armësh. Dhe vetë zoti Trump e bëri të qartë se shtyhet nga tundimi i naftës, po aq sa nga machismo-ja, ideologjia e disa anëtarëve të administratës së tij dhe dëshira për lavdi, ndërsa popullariteti i brendshëm bie.
Reagimi global, veçanërisht në Europë, ka qenë – me disa përjashtime të nderuara – i zbehtë. Kjo nuk lidhet me mëkatet e zotit Maduro, por me frikën nga zemërimi i zotit Trump. Reagimi i fortë i sekretarit të përgjithshëm të OKB-së, António Guterres, ishte i mirëpritur, por ky episod nënvizon rëndësinë gjithnjë e më të vogël të këtij institucioni. Baza e brendshme anti-ndërhyrje e zotit Trump mund ta shtyjë ende atë të kthejë vëmendjen nga brenda – por rritja e kostove të sigurimeve shëndetësore, pakënaqësia ekonomike dhe dosjet Epstein i shtojnë oreksin për shpërqendrim.
Nuk kanë kaluar ende 12 muaj nga mandati i tij katërvjeçar. Sir Keir Starmer dhe të tjerë mund të pendohen nëse heshtin tani, duke pasur parasysh se çfarë – dhe kush – mund të jetë i radhës.
